İlaç Ve Eczacılık Terimleri

Günümüzde çeşitli bilim   terimlerin Türkçeleştirilmeleriyle ilgili olarak yapılan çalışmalarda karşılaşılan en önemli sorun, söz konusu terimlerin tanımlarının henüz yerli yerine oturtulamadığı durumlarda yaşanmaktadır.   Türkçeye yeni giren yabancı kavramların zaman kaybetmeden Türkçe karşılıklarını bulmak ve kullanılabilirliğini sağlamak dilimizi zenginleştirmenin en önemli yollarından biridir.    Gelişmiş ülkelerde, anlamayı ve öğrenmeyi kolaylaştırmak amacıyla, yeni buluşları için daha çok kendi öz dillerinden, günlük halk dilinden sözcükler alarak bunlara terim niteliği kazandırılır. Türkçeye girmiş ve halk dilinde yerleşmiş   terimlere en güzel örnekler   “cankurtaran”,  “çekyat”, “bilgisayar”dır.  Esasen tarihimize baktığımızda,  Divanü Lügati’-t-Türk’de (Kaşgârlı Mahmud) Türkçenin de bir bilim dili olabileceğini gösteren pek çok tıp ve eczacılık terimleri vardır. Ör.: atasagun (doktor, hekim), bukuk (et ile deri arasında oluşan gudde), em (ilaç), sem (ilaç), kabargan (sivilce), sökel (hasta), kavuk (mesane), oğulcuk (rahim), uzluk (kol kemiğinin kalın yeri) vb.

Türk Dil Kurumu (TDK) tarafından 1932’den itibaren başlayan süreçte bilim terimlerine Türkçe karşılıklar önerilmiş, bunlar terim sözlükleri olarak yayımlanmaya başlanmıştır. Ör.: Dirilbilim (Biyoloji) Terimleri (1948),  Teknik Terimler (1949),  Türe (Hukuk) Terimleri (1949),  Coğrafya Terimleri (1949),  Tarım Terimleri (1949) gibi. Çok daha kapsamlı ve geniş katılımlı terim sözlükleri 1980’li ve 1990’lı yıllarda ortaya konmuştur.  Matematik Terimleri Sözlüğü, Biyoloji Terimleri Sözlüğü, Nükleer Enerji Terimleri Sözlüğü örnek olarak verilebilir.  2005 yılında başlatılan yeni projeler kapsamında ise,  İlaç ve Eczacılık Terimleri Çalışma Grubu, Tıp Terimleri Çalışma Grubu, Veteriner Terimleri Çalışma Grubu, Diş Hekimliği Terimleri Çalışma Grubu, İktisat Terimleri Çalışma Grubu gibi bilim kurulları oluşturularak Batı kökenli terimlere Türkçe karşılıkve tanımlar bulmak için yapılan araştırmalara hız kazandırılmıştır. Çalışma gruplarının başlıca özelliği üyelerinin tamamının alanla ilgili öğretim üyelerinden oluşmasıdır. Her çalışma grubunda bir de Türk Dili uzmanı yer almaktadır.

TDK İlaç ve Eczacılık Terimleri Çalışma grubu şu üyelerden oluşmaktadır:

Prof. Dr. Erdem Yeşilada:  Yeditepe Üniv., Ecz. Fak., Farmakognozi AD,İstanbul.

Prof. Dr. Hamza Zülfikar :Türk Dil Kurumu Temsilcisi, Ankara Üniv., Dil,Tarih ve Coğrafya Fak.,Türk Dili ve Edebiyatı Böl., Ankara.

Prof. Dr. Rahmiye Ertan: Ankara Üniv., Ecz. Fak., Farmasötik Kimya AD, Ankara.

Prof. Dr. Cengiz Yakıncı: İnönü Üniv., Tıp Fak., Pediyatri AD, Malatya.

Prof. Dr. Göknur Aktay: İnönü Üniv., Ecz. Fak., Farmakoloji AD, Malatya.

Prof. Dr. Bahar Tunçtan: Mersin Üniv., Ecz. Fak.,Farmakoloji AD, Mersin.

Prof. Dr. Yalçın Özkan:GATA Eczacılık Bilimleri Merkezi, Farm. Teknoloji AD, Ankara.

Prof. Dr. Ahmet Aydın:  Yeditepe Üniv., Ecz. Fak., Farmasötik Toksikoloi AD, Ankara.

Prof. Dr. İlkay Küçükgüzel:Marmara Üniv., Ecz. Fak., Farmasötik Kimya AD, İstanbul.

Doç. Dr. Ayhan Savaşer:GATA Eczacılık Bilimleri Merkezi, Farm. Teknoloji AD, Ankara.

Yrd. Doç. Dr. Kemal Buharalıoğlu:Uluslararası Kıbrıs Üniv., Ecz. Fak., Farmakoloji AD, Kıbrıs

Günümüze kadar eczacılık terimleri; tıp, biyoloji, kimya gibi bilim dallarına aitbaşvuru kaynaklarının içinde ele alınmaya çalışılmışsa da mesleğin özgülterimlerinin çoğunu kapsamayan bu sözlükler, ihtiyacı tam olarak karşılamaktan uzak kalmıştır. Daha önemlisi, yapılan tanımlar da eczacılık alanındaki kullanım ve anlamlarını gereği gibi yansıtamamaktadır. Bu eksiklik ve gereksinimden yola çıkarak esasen 2002 yılında üç öğretim üyesi ile başlatılan çalışmamıza 2005 yılından itibaren TDK çatısı altında çalışma grubumuzu oluşturup üye sayımızı artırarak devam ettik ve Temmuz 2014 itibariyle 12 000  terim ve tanımdan oluşan sözlüğümüzü tamamladık. Sözlüğümüze, TDK ağ sayfasından arama motoru ile ulaşılabilecektir. Ayrıca, TDK kitaplarının satış merkezlerinden temin edilebileceği gibi, doğrudan TDK dan da temin edilebilir. Sözlüğümüzde yer alan terimler ve karşılıklarına örnekler:

orbital :yörüngemsi, kovalan : ortaklaşım bağı, türbidimetre : bulanıklıkölçer, şelasyon:kıskaçlama, hacim:oylum, homojen : bağdaşık, heterojen:ayrışık, ambulans:cankurtaran, kontaminant: bulaşkan, gut : damla hastalığı, enflamasyon:yangı, biyopsi : parça alma, anemi:kansızlık, epilepsi:tutarık, astım:yelpik, anjiyografi: damar görüntüleme, adrenal:böbrek üstü bezi, uterus:döl yatağı, asimetrik:bakışımsız, simetrik:bakışımlı, anot: artı uç, katot : eksi uç, egzema : mayasıl, dejenerasyon: yozlaşma, ven: toplardamar, arter: atardamar, amorf:biçimsiz

Ulusal bilim dilinin güçlenmesi için;

– Üniversiteler, Türkçenin eğitim, bilim ve sanat dili olarak gelişmesinde ana sorumluluğun kendilerine düştüğünün bilincinde olmalıdır.

– Akademik yükseltmelerde Türkçe yayınlar yabancı dille yapılan yayınlardan daha az değerli sayılmamalıdır.

– Türkçe bilimsel yayınlarda, Türkçesi bulunmuş ve benimsenmiş yeni Türkçe sözcüklerin kullanılmasına özen gösterilmeli ve özendirilmelidir.

– Terim üretmenin ne denli büyük bir sorumluluk olduğunu vatandaşlık bilinci içinde bilmeli ve ulusal bilim dilimizin yerleşmesi konusunda duyarlı olunmalıdır.

 İlaç ve Eczacılık Terimleri Sözlüğü, gerek ulusal dilde yazılmış bir bilimsel sözlük niteliğini taşıması açısından, gerek çalışma grubu üyelerinin tamamının konularında uzman  akademisyenler olmaları, gerek tanım yapma ve sözcük üretmede bir Türk Dili uzmanının da çalışma grubunda yer alması ve  gerek  sözlüğü okuyan her bireyin çok zorlanmadan anlayabileceği şekilde hazırlanmış olması nedeniyle; TÜRKİYE’DE VE DÜNYADA BİR İLK DENEMEDİR.

Sonsöz: Sözlüğümüz, 12 yıllık bir emeğin ürünü olmasına karşın, eksiklerimiz elbette vardır. İlaç ve Eczacılık Terimleri Çalışma Grubu olarak ilkemiz; “Eksiksiz değil, yanlışsız bir ürün hazırlamak” olmuştur.

 

Kaynak: Prof.Dr. Göknur AKTAY, Türk Dil Kurumu İlaç ve Eczacılık Terimleri Sözlüğü, Türk Dili Dergisi, TDK yayınları, sf:704, 2010.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Oruçreis Mahallesi Giyimkent 3. Sokak No:62

Bizi Hemen Arayın

Bizi Hemen Arayın

00902124030610

Bize e-posta gönderin

Bize e-posta gönderin

info@royaeczadeposu.com

Çevrimiçi Rezervasyon

Çevrimiçi Rezervasyon

Şimdi Randevu Al

Open chat